शिवताण्डवस्तोत्रम्
शिवताण्डवस्तोत्रम् भगवान शिवको महिमामा समर्पित एक अद्वितीय र अत्यन्त प्रसिद्ध स्तोत्र हो। यसलाई संस्कृतमा लेखिएको अत्यन्त प्रभावशाली र काव्यात्मक श्लोकहरूको संग्रह मानिन्छ। यस स्तोत्रमा शिवजीको ताण्डव नृत्य, शक्ति, सौन्दर्य, र दिव्यता वर्णन गरिएको छ।
रचयिता
शिवताण्डवस्तोत्रम् रावणद्वारा रचित मानिन्छ। पौराणिक कथनअनुसार, रावण भगवान शिवका परमभक्त थिए। उनले यो स्तोत्र तब रचना गरेका थिए, जब शिवजीलाई प्रसन्न पार्न उनले आफ्नो एउटा मस्तिष्कको नस निकालेर वीणा बजाएका थिए।
विशेषता र संरचना
- छन्द: यस स्तोत्रमा छन्दहरूको उच्च काव्यशैली प्रयोग गरिएको छ, जसले यसको पाठ गर्दा एक लयबद्धता प्रदान गर्दछ।
- भगवान शिवको गुणगान: यस स्तोत्रमा शिवजीको त्रिनेत्र, जटा, गङ्गा, चन्द्रमा, नागमालालगायतका सबै दिव्य विशेषताहरूको वर्णन छ।
- ताण्डव नृत्य: यो स्तोत्रले शिवजीको ताण्डव नृत्यलाई चित्रित गर्दछ, जुन ब्रह्माण्डको सृष्टि, पालन, र संहारको प्रतीक हो।
प्रभाव र लाभहरू
शिवताण्डवस्तोत्रम् पाठले मानसिक शान्ति, आत्मबल, र भगवान शिवप्रति श्रद्धा जागृत गर्छ। यस स्तोत्रको नियमित पाठबाट निम्न लाभ हुन्छन्:
- भयबाट मुक्त: पाठ गर्दा भय र शत्रुहरूबाट रक्षा हुने विश्वास गरिन्छ।
- आत्मविश्वास: आत्मबल वृद्धि र साहस प्रदान गर्छ।
- धन र समृद्धि: शिवजीको कृपाबाट आर्थिक समृद्धि हुन्छ।
- शारीरिक र मानसिक स्वास्थ्य: यसले तनाव घटाउने र ध्यान केन्द्रित गर्न मद्दत गर्छ।
पौराणिक महत्त्व
शिवताण्डवस्तोत्रम् केवल स्तोत्र मात्र होइन, यो ब्रह्माण्डीय उर्जाको संकेत हो। शिवजीको ताण्डव नृत्यले सृष्टि, स्थिति, र संहारको चक्रलाई चित्रित गर्दछ।
सम्बन्धित पर्वहरूमा पाठ
यो स्तोत्र विशेषगरी महाशिवरात्रि, सोमबारको दिन, र शिवजीको अन्य पूजामा पाठ गरिन्छ। यसलाई पवित्र मन र ध्यानले पढ्नु पर्दछ।
पाठको शैली
यसलाई पाठ गर्दा लयबद्ध रूपमा उच्चारण गरिन्छ, जसले यसको ऊर्जा र शक्ति झनै बढाउँछ। भक्तिपूर्ण मनले पाठ गर्दा शिवजीको कृपा प्राप्त हुने विश्वास छ।
शिवताण्डवस्तोत्रम् केवल स्तोत्र मात्र नभई भक्तिको एक अमूल्य रचना हो, जसले भगवान शिवप्रतिको श्रद्धा र विश्वासलाई झन् बलियो बनाउँछ।
जटाटवीगलज्जलप्रवाहपावितस्थले
गलेऽवलम्ब्य लम्बितां भुजङ्गतुङ्गमालिकाम्।
डमड्डमड्डमड्डमन्निनादवड्डमर्वयं
चकार चण्डताण्डवं तनोतु नः शिवः शिवम्॥१॥
जटाकटाहसम्भ्रमभ्रमन्निलिम्पनिर्झरी
विलोलवीचिवल्लरीविराजमानमूर्धनि।
धगद्धगद्धगज्ज्वलल्ललाटपट्टपावके
किशोरचन्द्रशेखरे रतिः प्रतिक्षणं मम॥२॥
धराधरेन्द्रनन्दिनीविलासबन्धुबन्धुर-
स्फुरद्दिगन्तसन्ततिप्रमोदमानमानसे।
कृपाकटाक्षधोरणीनिरुद्धदुर्धरापदि
क्वचिद्दिगम्बरे(क्वचिच्चिदम्बरे) मनो विनोदमेतु वस्तुनि॥३॥
जटाभुजङ्गपिङ्गलस्फुरत्फणामणिप्रभा
कदम्बकुङ्कुमद्रवप्रलिप्तदिग्वधूमुखे।
मदान्धसिन्धुरस्फुरत्त्वगुत्तरीयमेदुरे
मनो विनोदमद्भुतं बिभर्तु भूतभर्तरि॥४॥
सहस्रलोचनप्रभृत्यशेषलेखशेखर-
प्रसूनधूलिधोरणी विधूसराङ्घ्रिपीठभूः।
भुजङ्गराजमालया निबद्धजाटजूटकः
श्रियै चिराय जायतां चकोरबन्धुशेखरः॥५॥
ललाटचत्वरज्वलद्धनञ्जयस्फुलिङ्गभा-
निपीतपञ्चसायकं नमन्निलिम्पनायकम्।
सुधामयूखलेखया विराजमानशेखरं
महाकपालिसम्पदेशिरोजटालमस्तु नः॥६॥
करालभालपट्टिकाधगद्धगद्धगज्ज्वल-
द्धनञ्जयाहुतीकृतप्रचण्डपञ्चसायके।
धराधरेन्द्रनन्दिनीकुचाग्रचित्रपत्रक-
प्रकल्पनैकशिल्पिनि त्रिलोचने रतिर्मम॥७॥
नवीनमेघमण्डली निरुद्धदुर्धरस्फुरत्-
कुहूनिशीथिनीतमः प्रबन्धबद्धकन्धरः।
निलिम्पनिर्झरीनिकुजितक्रमोक्तसुभ्रुवः
समप्रवृत्तिकः कदा सदाशिवं भजाम्यहम्॥८॥
प्रहल्लदभल्ललोललाटपट्टपावके
किशोरचन्द्रशेखरे रतिः प्रतिक्षणं मम॥९॥
विमुक्तलोललोललोचनोललामभालकं
विभर्तु शंकरं सदा शिवं तनोतु नः शिवम्॥१०॥
शिवेति मंत्रमुच्चारणम्
स्तुतिं पतित्वाम्बरं मनुते जनः।
महेश्वरं मनुते जनः।
फलश्रुति
इत्येतत्पाठं यः पठेत् शिवे रजनीयः।
शिवे मनोते जनाः।
यो स्तोत्र शिवजीको महिमा गाउन लेखिएको हो। यसको पाठले मनमा आनन्द, आत्मबल, र शान्ति प्राप्त हुन्छ।
सम्बन्धित पाठ र तयारी
स्रोत र सम्पादन
सामग्री व्यवस्थापन: Karmakanda Admin
स्रोत: कर्मकाण्डमा मूल रूपमा प्रकाशित शिवताण्डवस्तोत्रम् लेख / सामग्री सूची।
मूल प्रकाशन: